Inleiding
Tekenen geïntegreerd met handvaardigheid, muziek met drama of dans samen met gym of biologie. Het mag en het kan!
De nieuwe onderbouw biedt scholen alle ruimte om vakken en disciplines in samenhang aan te bieden. Sterker nog: het wordt zelfs gestimuleerd zodat leerlingen meer dan ooit vakinhouden met elkaar verbinden en zo anders beleven.

Binnen de onderbouw vormen leergebieden en projecten bij uitstek het platform om deze samenhang te realiseren. Van een leergebied is sprake als meerdere vakken of disciplines inhoudelijk gekoppeld zijn en samen een programma vormen. Bij projecten is dit weliswaar ook het geval, maar projecten hebben meestal een beperkte tijdsduur en doorgaans een duidelijk begin en eind.

DSC_0107.JPGMate van afstemming en samenhang
Het maken van inhoudelijke combinaties en samenwerkingsverbanden tussen verschillende vakken of disciplines kan in verschillende gradaties plaatsvinden. Van het af en toe inzetten op gezamenlijke thema's tot het loslaten van de afzonderlijke vakken en het neerzetten van één leergebied. Tegelijk kan ook de rol van de disciplines per module, project of periode verschillen. Grofweg onderscheiden we de volgende insteken:

1.            Volgend: het vak dient ter ondersteuning binnen het geheel.
2.            Gelijkwaardig: het vak maakt een evenredig onderdeel uit van het geheel.
3.            Leidend: het vak staat centraal en vormt de leidraad voor het programma.

De keus is aan de school en het team. Scholen die kiezen voor leergebieden en samenhang binnen projecten streven doorgaans naar optie 2. Elk vak heeft in dat geval een evenredig aandeel in het nieuw te ontwikkelen programma.

Ontwikkelteams
Kiest een school voor leergebieden of projecten dan kiest ze voor samenwerking en afstemming tussen verschillende vakken en vakdocenten. Veel scholen doen tegenwoordig voor het eerst ervaring op met het werken in multidisciplinaire teams.
Dat gaat vaak niet zonder slag of stoot. Er worden soms heftige discussies gevoerd, waarbij vrees voor de eigenheid en positie van het vak een rol speelt. Samenwerken, over eigen vakgrenzen heenkijken, interesse hebben voor andere vakken, vertrouwde patronen loslaten, een gezamenlijke visie uitdragen en lesstof afstemmen zijn dan ook belangrijke vaardigheden voor docenten in dit proces.
Het zoeken naar en ontwikkelen van nieuw onderwijs binnen Kunst en cultuur is een proces van onderzoeken, ontwikkelen, bijschaven en gezamenlijke keuzes maken.
Dit is niet altijd even makkelijk en verlangt een andere rol van de teams. Gestructureerd en planmatig ontwikkelen en durven combineren en beslissen zijn hierbij belangrijke vereisten. Elk ontwikkelteam zal daarbij zijn eigen weg bewandelen en moeten pendelen tussen idealen en praktijk om tot een realistisch programma te komen. Dat er meerdere wegen naar Rome leiden, geldt dus ook voor dit proces.

De website
De website stelt de docent centraal als ontwikkeldocent met zijn ontwikkelteam en presenteert allereerst handreikingen (instrumenten en werkvormen) die praktisch kunnen worden ingezet als het gaat om onderwijsontwikkeling met het domein Kunst en cultuur als inhoudelijk vertrekpunt. Getracht is instrumenten op te nemen die teams in de onderbouw houvast bieden en het proces van zoeken naar samenhang makkelijker en meer gestructureerd laten verlopen.
Omdat de behoefte aan praktijkvoorbeelden bij docenten doorgaans groot is, hebben we eveneens een aantal al dan niet vak- of leergebiedoverstijgende lesvoorbeelden verzameld en beschreven. Uitgangspunt hierbij is dat we docenten met name willen inspireren en op ideeën brengen. Dus geen uitgebreide lesbeschrijvingen, maar korte en bondige lescontouren die het team zelf verder dient in te vullen en af te stemmen op eigen context en niveau van de leerling